182019May
FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON

FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON

Veteriner tıbbın en hızlı popülarite kazanan bilim dallarından biri olan  Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon konusunda her yıl birçok yeni kitap piyasaya çıkıyor, yeni çalışmalar yapılıp yeni yayınlar literatüre giriyor. Fizik tedavi ve rehabilitasyonun bu kadar popüler olmasının en önemli sebebi fizik tedaviye ihtiyaç duyan hayvan sayısının çok fazla olması. Daha iyi bakılıp beslenen daha iyi sağlık şartlarına sahip küçük dostlarımız artık daha uzun yaşıyor ve böylece fizik tedavinin en çok uygulandığı hasta grubu olan geriatrik (yaşlı) hasta popülasyonu hızla artıyor. Ortopedik ya da nörolojik operasyon geçiren hayvanların sayısı arttıkça fizik tedaviyle bu hastaların daha çabuk iyileştirilmesine dair talep de gittikçe artıyor. Ayrıca,  fizik tedavi ve rehabilitasyonun insanlara çok sık uygulanan bir prosedür olması ve olumlu sonuçlarının tüm hasta sahipleri tarafından bilinmesi de hayvanlara uygulanmasını kolaylaştırıyor.

Fizik tedavinin amacı basitçe ilgili vücut bölümünün tam fonksiyonuna kavuşmasını mümkün kılmak ya da çabuklaştırmak olarak tanımlanabilir ve bu çeşitli mekanizmalarla gerçekleştirir.

Fizik tedavi; hasarlı ya da ameliyatlı bölgedeki kan dolaşımını ve lenfatik drenajı hızlandırarak iyileşmeyi çabuklaştırır. Yangı etkilerinin erken ortadan kalkmasını sağlar. Kollajen oluşumunu arttırarak iyileşmeyi hızlandırır. Eklem çevresindeki kontraksiyonlar önlenir ve normal eklem biyomekaniği çabuklaştırılır. Kas atrofisi yani kas erimesi önlenerek hem eklemler üzerine binen yük azaltılır hem de motor fonksiyon kazanım kolaylaştırılır. Eklem kapsülündeki sinirlerin etkilenmesiyle ağrı ilaçsız olarak baskılanır.

Tıpda genellikle bir tanı yöntemi olarak kullanılan ultrasonografi aynı zamanda çok etkin bir fizik tedavi tekniğidir. Ultrasonografik ses dalgaları,  iyileşmeyi sağlayan kollajen dokunun yapımını ve yayılımını, derin dokularda kan dolaşımını ve eklemin hareket kabiliyetini arttırmaktadır. Ağrıyı ve kas spazmlarını azaltan terapötik ultrasonografi yara iyileşmesini de hızlandırmaktadır. 

Elektrostimülasyon ya da nöroelektriksel uyarımlar fizik tedavinin en önemli uygulama yollarından birini oluşturmaktadır. Uygun bölgelere verilen elektriksel uyarılarla kasların uzunlukları, kasılma güçleri ve eklem hareketleri arttırılabilir. Kas spazmları azaltılır ve eklem üzerindeki sinirlerin elektriksel blokajıyla ağrı kimyasal olmayan bir şekilde azaltılır.

Özellikle artrit ya da dejeneratif eklem hastalığı olan kedi ve köpekler fizik tedavi prosedürlerinden birinci derecede faydalanan hasta grubunu oluştururlar. Çektikleri kronik ağrı yüzünden hareket kabiliyetleri sınırlanan bu hastalar kaçınılmaz olarak kilo almakta, aldıkları kilolar sorunlu eklemlerinin üzerine daha çok yük binmesine sebep olmakta ve bu da ağrılarını daha da arttırmaktadır. Bu kısır döngünün sadece ağrı kesicilerle kesilmesi bu ilaçların uzun dönem kullanımının yarattığı problemler sebebiyle mümkün değildir. Eklem koruyucu ilaçların etkileri ise sanılandan çok daha sınırlıdır. Hastalara hareketlilik kazandırılması, kilo vermelerinin sağlanması, kas zayıflığının önlenerek eklem üzerine binen yükün azaltılması ve eklem ağrılarının kimyasal olmayan yöntemlerle hafifletilmesi ise ancak fizik tedavi protokolleriyle mümkün olabilmektedir.

Ortopedik operasyonlardan sonraki iyileşme sürecinde kemik iyileşmesi için uzun süre bandajda tutulan ekstremitenin fonksiyonlarına daha erken kavuşması kontraktüre uğramış kas gruplarına fizik tedavi uygulanmasıyla hızlandırılmaktadır.

Fizik tedavi nörolojik problemlere sahip kedi ve köpeklerde de hayati önem taşımaktadır. Özellikle disk fıtıklarına ya da travmalara bağlı olarak omurilik hasarı oluşmuş hastalarda operasyon sonrası dönemde baskıdan kurtarılan omurilik ve sinir kökleri iyileşene kadar geçen sürede uyarı almadığı için kasılmayan ve kasılmayı adeta unutan kas gruplarının elektrostimülasyonla uyarılması ve kasılma özelliklerinin kaybolmasına engel olunması ya da bu kasların tekrar kasılmaya eğitilmesi tüm felçli hastalarda hayati önem taşımaktadır.